Familie

Familie

Veel Amsterdamse families lieten zich vereeuwigen door Merkelbach

Bekijk foto's
Mode

Mode

De mode en de modellen door de lens van Merkelbach

Bekijk foto's
Theater

Theater

Acteurs, dansers en andere performers uit het illustere Amsterdamse theaterleven

Bekijk foto's
Beroemd

Beroemd

Van de statige koningin Wilhelmina tot de wulpse Mata Hari

Bekijk foto's
Reclame

Reclame

Reclamebeelden uit begin 20ste eeuw voor o.a. Philips, C&A en Boldoot

Bekijk foto's
Bekijk direct de hele collectie

Over de collectie

De danseressen van Merkelbach

Nicky van Banning

"Daar werden zij – gekleed in (theatrale) danskostuums – in bevroren dansante poses tegen een achtergronddoek of decor gefotografeerd"

Met haar hoofd iets achterovergeheld staart de ballerina melancholiek over haar schouder in de verte. Ze straalt iets mysterieus uit. Haar houding is elegant, maar betreft geen specifieke balletpose; het lijkt alsof de camera haar in een onbewaakt ogenblik heeft vastgelegd. Haar gevederde kostuum doet denken aan dat van Odile, de zwarte zwaan uit Het Zwanenmeer, of dat van de Vuurvogel uit het gelijknamige ballet.

Identificatie

Op basis van Merkelbachs administratie kunnen we dit glasnegatief dateren op 1931. Van dezelfde fotosessie is nog een ander negatief bewaard gebleven; ditmaal heeft de ballerina haar armen opgeheven en haar rechterbeen opgetrokken in retiré – een standaard balletpose. Ze staat ook in verschillende kostuums en houdingen op een twintigtal andere opnamen, al dan niet met een mannelijke danspartner of als jong danseresje te midden van een groep leeftijdsgenootjes. Haar achternaam is ons bekend uit het klantenbestand van de fotostudio. Onderzoek wijst uit dat het om Rita Nauta gaat, die opgeleid werd aan de dansschool van James Meyer in Amsterdam en later geregeld met de balletgroep van Yvonne Georgi zou optreden.

Nederlandse theaterdans

Begin 20ste eeuw kende Nederland nauwelijks een theaterdanstraditie. De kiem werd gelegd door diverse impulsen uit het buitenland in de tijd dat Merkelbach zijn studio oprichtte. Individuele danseressen deden Nederland aan tijdens internationale tournees. Sommigen besloten zelfs om zich hier te vestigen en dansscholen op te richten. De meesten hielden zich bezig met een vorm van moderne dans, een stroming die net in opkomst was; het academische ballet werd als beperkend ervaren.

Bevroren dansante poses

Zowel (veronderstelde) amateurs als beroemdheden zoals Lily Green, Angèle Sydow, Gertrud Leistikow en Mary Wigman wisten hun weg te vinden naar Fotostudio Merkelbach. Daar werden zij – gekleed in (theatrale) danskostuums – in bevroren dansante poses tegen een achtergronddoek of decor gefotografeerd.