Familie

Familie

Veel Amsterdamse families lieten zich vereeuwigen door Merkelbach

Bekijk foto's
Mode

Mode

De mode en de modellen door de lens van Merkelbach

Bekijk foto's
Theater

Theater

Acteurs, dansers en andere performers uit het illustere Amsterdamse theaterleven

Bekijk foto's
Beroemd

Beroemd

Van de statige koningin Wilhelmina tot de wulpse Mata Hari

Bekijk foto's
Reclame

Reclame

Reclamebeelden uit begin 20ste eeuw voor o.a. Philips, C&A en Boldoot

Bekijk foto's
Bekijk direct de hele collectie

Over de collectie

In en uit Indië

Jessica Voeten

"Dit is de haute-volée. Puissante rijkdom, afkomstig van tabak-, koffie- en rubbercultures uit Nederlands-Indië, schept verplichtingen."

De tieners, broer en zus, schelen niet veel in leeftijd. Zij is de oudste. In haar fluwelen japon poseert ze nog eens met een opengeslagen boek en in rijkostuum met zweepje. Hij in zijn driedelig tweed – nog met plusfour – neemt op aanwijzing van Merkelbach quasi terloops plaats op een bankje. Een buitenopname toont haar een volgende keer in amazonezit te paard. De administratie vermeldt hierbij: Herbert Cremer. Diens ruim met commissariaten in koloniale en landelijke ondernemingen bemeten naam vraagt in de vooroorlogse jaren geen toelichting. De kinderen Cremer zijn inmiddels adolescenten als ze in het atelier opnieuw op de foto gaan rond de tafelopstelling bij de schouw met hun ouders: hun struise, vriendelijke moeder Willemine Adriana van Marken en hun gewichtige vader. De heren dragen een parel in de dasspeld, de dames een bescheiden bijou. Dit is de haute-volée. Puissante rijkdom, afkomstig van tabak-, koffie- en rubbercultures uit Nederlands-Indië, schept verplichtingen.

Op de foto's van enkele jaren later is de jeugdige flair van broer en zus verdwenen. Zelfverzekerd in zijn donker driedelig poseert Theo, vernoemd naar zijn grootvader Jacob Theodoor Cremer (1847-1923), plantagetycoon in Deli en tijdens het fin-de-siècle minister van Koloniën. Henriëtte oogt nu ingetogen. Ze trouwen allebei jong, in eigen kring. Henriëtte zal Peter Wilhelm Janssen al als kind hebben gekend. Ook hij bezoekt Merkelbach, kort nadat hij als jongste commissaris is toegetreden tot de Deli Maatschappij die zijn grootvader de filantroop P.W. Janssen heeft opgericht en die zijn aanstaande schoonvader Cremer sinds 1916 leidt. Het huwelijk wordt gesloten op 14 oktober 1924. Ze gaan wonen op het familielandgoed in Santpoort, waar hun eerste kind wordt geboren in juli 1925. Als Theo zich na dienstreizen in Indië en Amerika heeft gevestigd als tabaksmakelaar huwt hij in 1928 jonkvrouwe Sacha, een van de vijf schone dochters van Henry Pauw van Wieldrecht. Weldra komt ook hij te werken bij de tabaksmultinational.

Indië blijft het leven beheersen. Onderweg naar Medan op Sumatra in 1928 overleven Henriëtte en haar man een ongeluk met de splinternieuwe zevenzits Chrysler door een wonder. Geregeld reist ze terug, net als haar broer, maar hij brengt niet lang voor de Japanse bezetting zijn kinderrijke gezin over naar New York. Henriëtte en haar gezin worden geïnterneerd. Ze overleven het kamp. In de salon van hun ouderlijk landgoed Duin- en Kruidberg in Santpoort, waar vroeger Prins Hendrik en later Prins Bernhard kwamen jagen, is tegenwoordig een restaurant.

 

Dit artikel verscheen eerder in korte versie in NRC Handelsblad. Copyright Jessica Voeten/NRC Handelsblad