Familie

Familie

Veel Amsterdamse families lieten zich vereeuwigen door Merkelbach

Bekijk foto's
Mode

Mode

De mode en de modellen door de lens van Merkelbach

Bekijk foto's
Theater

Theater

Acteurs, dansers en andere performers uit het illustere Amsterdamse theaterleven

Bekijk foto's
Beroemd

Beroemd

Van de statige koningin Wilhelmina tot de wulpse Mata Hari

Bekijk foto's
Reclame

Reclame

Reclamebeelden uit begin 20ste eeuw voor o.a. Philips, C&A en Boldoot

Bekijk foto's
Bekijk direct de hele collectie

Over de collectie

Maurice Armand Vanstaen, de kapper van Mata Hari

Nicky van Banning

"Monsieur Maurice, u moet onmiddellijk mijn haar doen!"

Maurice Armand Vanstaen (1884-1972) werd geboren in het Belgische dorpje Menen. In Lille leerde hij het kappersvak. Zijn methode om slagen en krullen in het haar aan te brengen, leverde hem de eretitel 'le Roi de l'Ondulation' op. Het roodverven van het haar met henna werd echter zijn belangrijkste handelsmerk. Vanstaen vertrok naar Parijs, waar hij in hotel Regina furore maakte als dameskapper. Tot zijn klanten behoorden vele actrices en operadiva's, maar ook de even beruchte als beroemde danseres Margaretha Geertruida Zelle. Onder de artiestennaam Mata Hari (Maleis voor 'het Oog van de Dageraad') voerde deze Nederlandse oriëntaalse dansen op, waarbij haar sluiers haar naaktheid nauwelijks verhulden.

 

Monsieur Maurice

Aan de vooravond van de Eerste Wereldoorlog keert Vanstaen terug naar België om in dienst te treden van het leger. Als hij in het neutrale Nederland wordt geïnterneerd, besluit hij ervandoor te gaan. Op weg naar station Amsterdam Centraal loopt hij per toeval Mata Hari tegen het lijf. "Monsieur Maurice, u moet onmiddellijk mijn haar doen!". Zij haalt hem over om te blijven. Mits hij diezelfde dag nog een baan vindt, krijgt hij een verblijfsvergunning. Bij het Leidseplein stapt hij een kapperszaak binnen en kan er meteen aan de slag.

 

Le Grand Coiffeur

In 1915 laat Mata Hari enkele portretfoto's maken door Fotostudio Merkelbach. Het is goed mogelijk dat ze hiervoor haar kapsel en make-up liet verzorgen door 'le Professeur de la Haute Coiffure'. Ook Merkelbachs retoucheur droeg zijn steentje bij: op haar verzoek gaf hij haar een voluptueuzere boezem, passend bij haar reputatie als femme fatale. Twee jaar later zou ze door de Fransen geëxecuteerd worden op verdenking van spionage voor de Duitsers.

 

Zesvoudig wereldkampioen

In 1920 begint Vanstaen een eigen zaak aan de Prinsengracht. De foto's die hij dat jaar en het jaar daarop door Merkelbach liet maken, waren waarschijnlijk bedoeld voor de etalage van zijn kapsalon: de modellen dragen kapsels en haarsieraden naar zijn ontwerp. Van heinde en ver kwam men naar 'de Franse kapper', de poëet die alles in dienst stelde van zijn vak en zijn creaties. Beroemdheden zoals Fien de la Mar en Heintje Davids behoorden tot zijn klantenkring. Het succes van de eerzuchtige Vanstaen – naar verluidt zesvoudig wereldkampioen kappen – wekte een zekere jalousie de métier op bij de Nederlandse kappersbond, die in hem een geduchte concurrent zag. In de crisisjaren neemt de klandizie echter af en verhuist Vanstaen naar de P.C. Hooftstraat. In 1942 besluit hij zich in Laren te vestigen, waar hij tot zijn dood zou blijven.

Met dank aan Henri Maurice Vanstaen, die in zijn vaders voetsporen trad en sinds 1960 diens kapperszaak in Laren bestiert.