Familie

Familie

Veel Amsterdamse families lieten zich vereeuwigen door Merkelbach

Bekijk foto's
Mode

Mode

De mode en de modellen door de lens van Merkelbach

Bekijk foto's
Theater

Theater

Acteurs, dansers en andere performers uit het illustere Amsterdamse theaterleven

Bekijk foto's
Beroemd

Beroemd

Van de statige koningin Wilhelmina tot de wulpse Mata Hari

Bekijk foto's
Reclame

Reclame

Reclamebeelden uit begin 20ste eeuw voor o.a. Philips, C&A en Boldoot

Bekijk foto's
Bekijk direct de hele collectie

Over de collectie

Toneelnamen

Jessica Voeten

"Een geslaagde danscarrière vereist op zijn minst Russische namen"

In schaarse danskostuums poseren Alfred Stroganoff en Iris Delysia in 1923 bij Merkelbach. Kort daarna begint het echte werk in het Nederlandse variétécircuit en over de grenzen. Als ze in 1925 een engagement in Londen krijgen, zijn ze met z'n vieren. Allen hanteren toneelnamen: Alfred en Léonid Stroganoff, Iris Delysia en Vera Tamarowska. Een geslaagde danscarrière vereist op zijn minst Russische namen, aldus de verklaring in een van de lovende recensies van hun Revue de la danse. De attractieve revue met bliksemsnelle kostuumwisselingen biedt ,,classique jusqu'au shimmy-blues", duurt een kwartier en oogst in de swingende jaren twintig overal succes. Alleen het katholieke Tooneel en Bioscoop keurt de schandelijke vertoning af vanwege het ,,tekort aan behoorlijke kleeding".

Alfred Stroganoff, Freddy voor zijn collega's, leidt het troepje. Hij was gewend aan naamsveranderingen. Als Alfred Cäcil Alscher werd hij op 10 juli 1900 geboren in de Amstelstraat 28 in Amsterdam: variététheater Flora. Zijn ongehuwde moeder Cäcilia Alscher, een mooie Weense soubrette, had het hart gestolen van theaterdirecteur Anton Nöggerath, toen nog getrouwd. Bij de herbouw van het afgebrande theater mocht Alfred als dreumes de eerste steen leggen in maart 1903 en in oktober werd hij door zijn vader geëcht. Alfreds ouders trouwden in 1907, na de echtscheiding van Nöggerath en na de opening van het Bioscope-Theater in de Reguliersbreestraat. Ondertussen ging een verzoek naar de kroon om Alfreds achternaam te mogen veranderen. Toestemming werd bij Koninklijk Besluit verleend eind 1908, een week nadat de theaterdirecteur plotseling was overleden. Zijn weduwe volgde hem op. Ze voerde de directie van Flora en Nöggerath tot ze in 1922 naar Nice verhuisde. Een jaar later koos Alfred een toneelnaam, net als de vrouw in zijn greep. Haar identiteit is schimmig. Heette ze Louise Bernard, aldus een krantenverslag, of was ze de ,,Catherine Breuer met artistennaam Iris Delysia" op het contract uit 1926 voor de Zuid-Amerikaanse tournee? Stroganoff/Nöggerath opende in 1928 een ballet- en ballroomstudio in Nice en bespeelde met La revue de la danse de Côte d'Azur. Cabaretier Wim Kan (De dagboeken 1968-1983. De televisietijd, ed. Frans Rühl, Amsterdam 1989) noemt hem in juni 1971 als hij in Cap d'Ail komt eten bij Kan en zijn vrouw Corry Vonk, die goed bevriend was met Nöggerath. Het verslag is treurig: "Binnen een kwartier was de conversatie op. Veel over ziekten, kuren, pillen, dode vrienden, zieke vriendinnen en verder eigenlijk weinig interesse in de rest."

 

Dit artikel verscheen eerder in korte versie in NRC Handelsblad. Copyright Jessica Voeten/NRC Handelsblad