Familie

Familie

Veel Amsterdamse families lieten zich vereeuwigen door Merkelbach

Bekijk foto's
Mode

Mode

De mode en de modellen door de lens van Merkelbach

Bekijk foto's
Theater

Theater

Acteurs, dansers en andere performers uit het illustere Amsterdamse theaterleven

Bekijk foto's
Beroemd

Beroemd

Van de statige koningin Wilhelmina tot de wulpse Mata Hari

Bekijk foto's
Reclame

Reclame

Reclamebeelden uit begin 20ste eeuw voor o.a. Philips, C&A en Boldoot

Bekijk foto's
Bekijk direct de hele collectie

Portret

Richard Moritz Rosenheim

Tag(s):

Administratie Merkelbach:

Rosenheim, Hr. R. (Afrikanerplein 11-1; p/a "Renovatum")

Op deze foto:

  • Richard Moritz Rosenheim

Jaartal(len):

  • 1944

Bestandsnaam:

010164014317

Instelling:

Stadsarchief Amsterdam

Link naar deze pagina

Afbeeldingen

(geen afbeeldingen toegevoegd)


Verhalen / informatie

Wilt u reageren of informatie toevoegen? Log in

Een Duise vluchteling

In 1944 worden er in de Merkelbachstudio nog steeds foto’s gemaakt. Vaak zien ze eruit als pasfoto’s. Het zijn niet de meest opvallende foto’s uit de studio, zoals deze beschadigde foto laat zijn. De identiteit van de man is niet moeilijk te vinden omdat zijn achternaam maar een keer in het Amsterdamse Bevolkingsregister voorkomt, en het adres Afrikanerplein 11 I die identiteit bevestigt Van deze man bestaan twee archiefkaarten en een informatieve Vreemdelingenkaart (deze kaarten zijn niet openbaar, maar kunnen worden ingezien als een overlijdensdatum bekend is. Met dank aan het Amsterdamse Stadsarchief). Vooral uit de Vreemdelingenkaart blijkt dat achter deze simpele foto het opmerkelijke verhaal schuilgaat van een Duitse vluchteling die de Duitse bezetting overleeft. De koopman in textiel Richard Moritz Rosenheim, geb. 1-9-1899 Göppingen, overl. 9-10-1973 Amsterdam, komt in juli 1939 vanuit Frankfurt am Mainz naar Nederland. Hij komt alleen hoewel hij is getrouwd met Anna Wilhelmina Schmitz, geb. 30-3-1893 Stolberg. Hij was met haar op 24-12-1929 te Bad-Nauheim getrouwd en scheidt van haar op 22-5-1946 te ‘s Gravenhage (dat heeft een administratieve reden). Als hij naar Nederland komt heeft hij nog een derde voornaam, Israel, die hem door de Nazi-autoriteiten was opgelegd om hem als jood te kunnen herkennen. In eerste instantie wordt hij ondergebracht in het Rotterdamse opvangcentrum voor joodse vluchtelingen, Heijplaat. Deze locatie suggereert dat Rosenheim waarschijnlijk daarnaar toe was gekomen om door te reizen naar Amerika. Vervolgens komt hij in het quarantainekamp Zeeburg in Amsterdam, daarna belandt hij in het opvangkamp Sluis om tenslotte in het toen net ingerichte vreemdelingenkamp Westerbork te worden ondergebracht. Westerbork is in 1939 opgericht als opvangkamp om vreemdelingen, vooral Duitse joden, pas in 1942 nemen de Nazi’s het over en wordt het omgebouwd tot het beruchte doorgangskamp Westerbork. In juli 1942 wordt hij uit Westerbork ontslagen en komt hij naar Amsterdam. Naar Westerbork keert hij niet meer terug. Inmiddels had hij op grond van de “Elfte Verordnung zum Reichsbürgergesetz” gedateerd 25 november 1941 zijn Duitse nationaliteit verloren, zoals alle Duitse joden in Nederland. Zijn derde voornaam Israel wordt op 14 oktober 1942 geschrapt. Hij woont op diverse adressen in Amsterdam en betrekt in oktober 1943 Afrikanerplein 11 I. Vanaf juli 1942 wordt hij via de Joodse Raad een jaar ondersteund. Eigenlijk was administratief dus altijd duidelijk dat Rosenheim van joodse afkomst is. Maar blijkens een bepaling uit november 1943 is hij vrijgesteld van het dragen van een gele ster. Volgens aantekeningen op de Vreemdelingenkaart is zijn godsdienst niet joods maar protestants (Evangelisch Luthers waarschijnlijk) en die van zijn arische vrouw Rooms-Katholiek. Bij hem wordt aangetekend dat hij niet-arisch is. Na zijn scheiding in 1946 trouwt Rosenheim met Johanna Maria Kleile, geb. 23-10 1901 Amsterdam, overl. 22-6-1980 Amsterdam. Bij het huwelijk behoudt zij haar Nederlandse nationaliteit. Hij wordt in mei 1952 genaturaliseerd. Dankzij het Signalement op de Vreemdelingenkaart is bekend dat Rosenheim 1,73 lang is, grijs haar, bruine ogen en een gewone neus heeft.
Bert Schijf 24.07.2018

Meld hier storende informatie die de redactie van de site moet verwijderen, zoals opmerkingen die beledigend, discriminerend of anderszins kwetsend zijn. Heeft u een vraag over de inhoud of werking van de site aan de redactie? Gebruik dan het contactadres

Meld de redactie
storende informatie

Dit portret is bewerkt door 1 bezoeker(s)